لیوه تای کرا برا/ هزار ناجه نه/ هزار داز، گرمه سوغون گینه

سوگ سروده ي ليثي حبيبي (م. تلنگر) براي مادر مهربانش كه پس از يك عمر زندگي آموختن و مهر ورزيدن، متأسفانه به تازگي از ميان ما رخت بربستند و به ديار ديگر شتافتند. روحش هميشه شاد و دل همسر دانا و فرزندان فرهيخته اش قرين صبر و آرامش!

گُـــولَــه نَنَــه تــع کــــم دارم
بی اشتــع چــدَه غــم دارم!
تـع نَـه گــــردم بـجـــار و باغ
دیلم بی اشتــع اِســتَه داغ
چــــرایـــرا تاریـکـه شَــــوُون
بی اشتـع اسَـه دیلَـه خـونّ
هنی خــونی مـع را هَر شَو
ژنــی مــع نـه یا ده تـع گَــو
مـع ویــر وَری اشتـع خُونـدِه
ویـــرم آ اشتـــع دَخُــــونِدـه
خلِـــر چمــع دیـلی نشـــتَه
دَخنیــســته کُـــــو و پِشــتَه
هَنــی کَـــــری ریـــزَه خُـونی
رُوشُـــونیـــرَه، چِمــان مُـونی
سَــســر چَـــده باهــار داری
چِــمَــــــــه داری، ربــار داری
مع را گیــــریَـه شیــــواری را
غُــوشــان مُـونیــــر، بجـاریـرا
ژنـی اَنگــورّی شـی غُـوشه
اِستـیــــرَه دیلــی را تُــوشَه
تاریـکــه شَــو اشتــع چــــرا
ویـنـــم خــورشــید آبُو مع را
پـــرای وقتــی یا کـو روشون
وقتــی کَــری تع خند و خون
ریــزَه خــــونــی کَــری مع را
چَـمَـــه کَـه ویــر دارم، سرا

و ... ادامه دارد ... . (لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.)


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم مرداد ۱۳۹۴ساعت ۱۹:۵۵ بعد از ظهر  توسط   | 

(بر پايه ي معيارهاي ثابت «زبان، ساختار، تخيـّل و ...»)

فرزاد بختياري مركيه

اشاره: شماري از سروده هاي تالشي شاعران سرزمين ما بر اساس معيارهايي ثابت و شناخته، يعني «زبان، ساختار، تخيّل، فنون و ظرافت هاي ادبي، درون مايه، زمينه و فضا، نگاه و پيام، تازگي و نوآوري، قدرت تأثير و مانايي و ارزش و اعتبار هنري» مورد بررسي قرار گرفته كه اگر توفيق يار شود، پس از اين در ذيل همين عنوان و در بخش هايي جداگانه از نظر شما خوانندگان ارجمند خواهد گذشت.

 

بخش نخست: «غزلي از مرحوم فرامرز مسرور ماسالي»

 

1- معرّفي سروده

     اين غزل تحت عنوان «زوني چه؟!» در صفحه ي 48 كتاب «در حصار سنگ» به چاپ رسيده و تاريخ 30/2/1372 را در ذيل خود دارد. تعداد ابيات اين غزل تالشي، پنج بيت است.

     «در حصار سنگ» يكي از مجموعه شعرهاي مرحوم فرامرز مسرور ماسالي است كه دربردارنده ي پاره اي از اشعار فارسي و تالشي ايشان است و در سال 1380 به كوشش خود شاعر در ماسال (چاپ كادوسيان) و در 57 صفحه به زيور طبع آراسته شده و نشر يافته است.

     اين سروده كوتاه، علاوه بر مجموعه ي فوق، در برخي از ديگر منابع مربوط به فرهنگ و ادب تالش نيز آمده است (براي نمونه ر.ك: تالش شناسي، 1380؛ كرمزاده، 1389: 131-130).

        متن غزل:

                                                             «زوني چه؟!»

           خون ديل هَــــردِ - نواتِه - زَم آبه ديل زوني چَه؟      رنج و زحمت كَشِه و نچيــنده حاصيل زوني چَه؟

           غمي باري بكشي- جان بكني- هر جا اي عمر       اِي را كه هيچ نزونو فرق گول و گــيل زوني چه؟

            همّه گِلَه چمي روشــون آكـــــري - چــــرا ببي       اشتني وختي ژَنِه - اشتِه چِمي ميل زوني چه؟

           چه بـــوام - ام اي روزي يا دِ روزي گــف كه نيه       دَبـــردِ دَبــــردِيَه - با تــــري و كـــــيل زوني چَه؟

             تا كه دنيا دنيا يه - هـمجــــوريا - هـمجــــــوريه       اَي بــــــرا حـيـكايـت هابيـل و قابيــل زوني چه؟1

      ترجمه ي غزل:

     خون دل خوردن، نگفتن، دل زخمي، مي داني چيست؟! رنج و زحمت كشيدن و نچيدن حاصل، مي داني چيست؟!

     بار غم را به دوش بكشي و همواره جان بكني براي كسي كه فرق گـُل و گـِل را نمي داند، مي داني چيست؟!

     چشم همه را روشن سازي و چراغ باشي، آن گاه وقتي كه  خويش چشمت را به ميل مي كشد، مي داني چيست؟!  و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هفتم مرداد ۱۳۹۳ساعت ۱۷:۶ بعد از ظهر  توسط   | 

 گفت و گو از: مهندس سیـّد مؤمن منفرد

1 – لطفاً خودتان را به صورت مختصر براي خوانندگان معرّفی بفرماييد.

     حسن وحدانی کلنگستانی (مهرداد) هستم. در اوّلین روز مهر ماه 1351در خانواده ای روستایی در دل باغي زیبا و رویایی که در جای جای آن گل های زیبا و خوشرنگ، درختان میوه ي انجیر، به، آلوجه، سیب تر ش و شیرین، انگور، انار، توت، شلیل، لیمو شیرین، گردو و ... چندین گونه ي نایاب جنگلی قد برافراشته بودند و بوی ریحان و گل های رنگارنگش اکثر ماه های سال به مشام می رسید، در اتاق گلی و بی پیرایه، از حاصل عشق پدر تالش زبان و مادری گیلک زبان در روستای «خشک رودبار» شهرستان صومعه سرا متولّد شدم. دانشجوی کارشناسی مترجمی زبان انگلیسی هستم که متأسفانه به علـّت مخالفت کار فرما، چند وقتی است ادامه نداده ام. ببينيم تا بعد چه پیش آید؟! در سال 1378 ازدواج کردم و دارای یک فرزند دختر می باشم. مدّت شانزده سال است که در یک مؤسسه ي فرهنگی - انتشاراتی مشغول فعـّالیـّت می باشم. از سه سال پیش به شعبه ي فروشگاهی آن واقع در سبزه میدان رشت منتقل شده و فعلاً به عنوان مسئول کتاب فروشی مشغول فعـّالیـّت هستم. در طی سال ها ی گذشته به عنوان خبرنگار جنایی و اجتماعی مجله ي مردم و زندگی،کارمند پروژه ي فرهنگی کتاب زرد، عضو شورای نویسندگان، مدیر اجرایی و سردبیر مجله ي نسیم تالش و این اواخر عضو شورای نویسندگان و مدیر اجرایی مجله ي بین المللی فنی مهندسی فرآیند، تولید، بهره وری فعـّالیـّت داشته ام.

http://uploadco.ir/uploads/zpgra37h8r7dhjjxrpu.jpg

2- آقای وحدانی از چه زمانی به فرهنگ تالش، بخصوص شعر و سرایش، علاقمند شدید؟

     پدرم کارگري زحمت کش و کشاورزی پر تلاش و مادرم زنی خانه دار و علاقمند به شعر بود؛ به طوری که اکثر بستگان به خاطر دارند مادرم با وجود این که تا دوم ابتدایی بیشتر ادامه تحصیل نداده بود، امـّا در مشاعره کسی را یارای مقابله با او نبود. به رغم این که مادرم تالش زبان نبود، ولي با نجوا های دل نشین و زمزمه های سوزناک و شور انگیز تالشی او روز به روز بزرگتر شدم. از روزهای شیرین کودکی ام سفره ی پر خیر و برکت مادر بزرگ پدری ام، برنج کته خوش عطر و ماهی دودی و کره ي حیوانی در خاطرم ماندگار است و به عنوان نمادی از خیر و برکت آن سال ها همیشه ورد زبانم می باشد. سال های دبستان را در مدرسه ي فیاض آن زمان و شهید وحدانی فعلی با شور و حرارت خاصی گذراندم. فعـّالیـّت های جنبی مدرسه، پخش سرودهایم از بلندگوی مدرسه در ساعات تفریح، ذوق و شوق خاصی به من داده و برای خانواده ام که با مشکلات متعدّدی دست و پنجه نرم می کردند، دل گرمی ويژه اي بود. دبیران ادبیّات و تاریخ و جغرافیای دوره ي راهنمایی که با عشق و علاقه ادبیّات و تاریخ تدریس می کردند. مشاعره با مرحوم مادرم، نمره های عالی درس های ادبیّات و تاریخ باعث گرایش من به شعر شد. دوره دبیرستان دوره ی سمت و سو دادن به شعر بود. دبیران قابل و پر شور دبیرستان از جمله مرحوم مسرور ماسالی و حسین مرادی، حال و هوای دیگری به کلاس درس ادبیّات می دادند. انشاء های متفاوت من در کلاس های انشاء که گاهی طولانی هم بود، جبران انشاء ننویسی همکلاسی ها بود. نگاه طنز آمیز من به برخی معضلات اجتماعی برای همکلاسی ها و دبیران انشاء جالب بود. و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.

+ نوشته شده در  شنبه دوم فروردین ۱۳۹۳ساعت ۶:۹ قبل از ظهر  توسط   | 

1

خندیله پشت، اورو چمˇ دیل پــورَه           یادˇ اشتˇ چـــــمˇ دیلی را نـورَه

هیچ نـِــزونـــوم قیلـَه ناهــار یا سـورَه          همی زونوم غم مˇ نـَه هم آخورَه

 

خــوام تˇ نـَه دردˇ دیل بکرم زیاد

شاید روکـَه تـِه چمˇ دیل بوبو شاد

  

2

خندیله پشت، دردˇ دیلیم گوش بکَه           زهــــرˇغم و غرصه مˇ را نوش بکَه

بـِری من اشتَنـَه هم آغــــــوش بکَه           چمˇ دیلی غرصه را اوش ووش بکَه

 

دنیا کــو صاحیـب دیلی پیــدا نـِبو

غــــم هــدَه یـَه دِه دیلی را جا نـِبو

 

3

اه وخـتی کˇخـردنیما، ویرم نی          چـمˇ نَنـَه هـَیْ مˇ را وا، دیلم سی

دس تـِیی پا بــــرنــده آدم آسی          خیفه ویــرم نا، چـمˇ دیل خیلی پی

 

هرچی بوام، کم واتمه؛ چˇ بوام ؟

هرچی مˇرا گذشته، هرگز نِوام

 

و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.

+ نوشته شده در  شنبه دوم فروردین ۱۳۹۳ساعت ۵:۱۴ قبل از ظهر  توسط   | 

اشاره: آن چه در پي مي خوانيد، پيش گفتار چاپ جديد منظومه ي «خندیله پشت» است که تابستان سال جاری خورشیدی به همـّت «جناب آقای یاسر کرم زاده ي هفت خواني» در دسترس علاقه مندان ادبیّات تالشی قرار گرفته است. (شعر تالشی)

     منظومه ی «خندیلـَه پـِشت» فرامرز مسرور ماسالی، نخستین اثر مکتوب به گویش جنوبیِ زبان تالشی است که در عصر حاضر در قالب کتابی مستقل چاپ شده است. در این منظومه، شاعر، قلـّه ي خندیله پشت، یکی از قلل منحصر به فرد زادگاه خود را مورد خطاب قرار داده و آن را به شنیدن درد دل خود، فرا می خواند( "منحصر به فرد" از این روی که این چکاد پر رمز و راز، از دیر باز زیارتگاهی مذهبی بوده است).

     این منظومه ي تالشي در هفدهم اسفند ماه 1350 بر وزن «مفتعلن مفتعلن فاعلن» سروده شده و سپس در سال 1352 به همّت خود شاعر به چاپ رسیده است.

     فرامرز مسرور، معلـّمی دلسوز و مهربان، شاعری آشنا به فنون شعر و ادیبی صورتگر است که با بهره گیری از آرایه ی «جان بخشی» (تشخيص)،آغاز به سرودن منظومه ی خندیلـَه پـِشت نموده است.   

خندیلـَه پشت! اورو چــمˇ دیل پورَه 1/یک

یـادˇ اشــتˇ چــمˇ دیـلـی را نورَه 1/یک

     او خندیلـَه پشت  را برای شنیدن درد دل خود، بر می گزیند و از او می خواهد به سخن دلش گوش فرا دهد.

خــوام  تˇ نـَه دردˇ دیل بکرم زیاد 1/سه

شاید روکـَه تِه چمˇ دیل بوبو شاد 1/سه

 

     در این دعوت، آن چنان صمیمانه مخاطب خود(خندیله پشت) را فرا می خوانـَد که خواننده ی شعرش نيز از همان ابتدا خود را شنونده ی درد دل شاعر می پندارد. و درست به همين دليل همراه و همپای خندیله پشت، به شِکوه ها و سخنان دل شاعر گوش فرا می دهد. با وجود اين، البته شاعر در آغاز منظومه این نکته را یاد آور می شود که: 

دنیا کــو صاحیـب دیلی پیدا نـِـبو 2/سه

غـم هـَدَه یَه دِه دیلی را جا نـِـبو 2/سه

     بدین ترتیب، او درد دل خود را از دوران بچّگی آغاز می کند و تمام تلاشش این است که همه ی خاطرات را دقیق به یاد آورد. و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: معرّفي آثار, منظومه ي خنديله پشت, فرامرز مسرور ماسالي, ياسر كرم زاده
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۲ساعت ۱۵:۳۶ بعد از ظهر  توسط   | 

1

   رˇوار

                هـَزار ناجـَه نـَه

       را  دَري؛

                               كرا شو ... .

چت

    مَندَه و

         خنده كـَرˇ

                  هر چي پردِه را؛

                                   شِه را.

                                        

2

                بَريسونم گردي

        بو آكـَردَه.

                 هيچ آدمي رييـَه

                                دَري نييـَه.

 شـَنار

           تـِلي بخسَه

                                     اَلاشِن!         

و ... ادامه دارد ... لطقاْ روی "ادامه مطلب" کلیک کنید.


برچسب‌ها: فرزاد بختیاری مرکیه, شعر تالشی, تالشی جنوبی, گویش ماسالی, ددییس
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه یازدهم آذر ۱۳۹۲ساعت ۱۱:۴۵ قبل از ظهر  توسط   | 

ایسنا: قسمت‌ خانی، خواننده ی موسیقی تالشی که در چند سال گذشته از بیماری سختی رنج می‌برد، روز گذشته در منزل خود واقع در روستای سکام رضوانشهر دارفانی را وداع گفت.

     این هنرمند پیشکسوت موسیقی اصیل تالش و استاد آواز تالشی، حدود نیم قرن فعالیت هنری داشت و از استادان بنام موسیقی نواحی ایران محسوب می‌شد.

    
     وی در چند سال گذشته از بیماری رنج می‌برد و سر انجام 26 آبان ماه در منزلش درگذشت.

     روانش شاد!

 

منبع: پايگاه خبري تحليلي فردا   http://www.fardanews.com 


برچسب‌ها: استاد قسمت خاني, خبر و گزارش, درگذشت
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هفتم آبان ۱۳۹۲ساعت ۱۵:۵۳ بعد از ظهر  توسط   | 

گفت و گو از: مهندس سیـّد مؤمن منفرد

مقدمه: در این شماره از نشریه ی شریف با شاعری صحبت می کنیم که بسیار صاف و ساده و بی آلایش با مخاطب خود رابطه برقرار می کند. با وجود این که فعالیت ها ی ادبی ـ هنری و فرهنگی او  به دوران قبل از انقلاب اسلامی برمی گردد، همچنان بدون ادعا به کارهای فرهنگی خود ادامه می دهد. می نویسد، می سراید، فرهنگ عامه ی مردم تالش«فولکلور» اعم از نقل ها، شعرپاره ها، دوبیتی ها، ضرب المثل ها  و .... را جمع آوری می کند، با اهالی فرهنگ و هنر تالش به گفتگو می نشیند، در انجمن های شعر شهرهای غرب گیلان حضور پیدا می کند، با اداره ی ارشاد اسلامی فومن و انجمن شعر و موسیقی شهر فومن همکاری دارد و نقش مهمی را در آنجا ایفا می کند.

28419899155394356830.jpg

     او حتی راهنمای بسیاری از گردشگران جهت گسیل به مناطق تاریخی فومنات می باشد و در یک دوره نیز با همکاری نشریه ی چهار دی ویژه نامه ای را تحت عنوان(تالشِن) برای تالش منتشر نمود. حال گفتگوی صمیمی خودمان را با این شاعر برجسته و قدیمی خطه ی فومناتِ تالش می خوانیم:

شریف: لطفاَ به صورت مختصر خودتان را معرفی نمایید.

     انوش ناریابی هستم، متولد 1332  روستای پُشتیر صادره از صومعه سرا، 60 سال سن دارم، متأهل هستم. دارای3 فرزند، 2پسر و 1 دختر می باشم.

شریف: در کجا و تا چه مقطعی به تحصیل پرداخته اید؟

     دیپلم نظام قدیم دارم. مقطع ابتدایی را در روستای «سِه سار» و «پُشتیر» و سیکل اول را در گوراب زرمیخ و دوره ی متوسطه را در فومن و رشت طی کردم.

شریف: به صورت کلی درباره ی فعالیت های فرهنگی ـ هنری خودتان توضیح بدهید.

     ابتدا در برنامه ی «فرهنگ مردم» کنار استاد محمد بشری در سال 1354 فولکلورهای مناطق فومنات و گسکرات صومعه سرا را جمع آوری می کردم. در این راستا با شعر آشنا شدم و به زبان های فارسی، تالشی و گیلکی شعر می سرایم و مجموعه ای از سرودهایم را در تهران با آقای رضوان طلب در حال کار می باشم  و تعدادی از آثارم در ویژه تالشی ها و تالش شناسی آقای شهرام آزموده به چاپ رسید. چند سرود در صدای و سیمای مرکز گیلان ساخته ام که توسط خوانندگان از جمله غفار کشاورز به اجرا درآمده است. چند سرود نیز برای آقای عمران کلرمی با آهنگسازی آقای رضاپور ساخته ام و سرودی دیگر را نیز برای ایشان در فیلم «در چشم باد» سرودم که اجرا نموده است. و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: انوش ناريابي, گفت و گو, سيـّد مؤمن منفرد, شعر تالشي, تالشي جنوبي
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه دهم آبان ۱۳۹۲ساعت ۹:۲ قبل از ظهر  توسط   | 

«روشون ببﬞ»

روشـــون ببﬞ، ببﬞ وَشـــتَن، ستاره

ویجیـــنر کـــرده خـوب، نخــوا دواره

وخـتی چــــرا آبی، آفــــتاو، ربار تﬞ

یعــنی کﬞ استـــیره دایــم ســـواره

      

یعـنی آتـــش به دیـلـــیره همیشه

یعـــنی آکـــرده کـیلــــیره همیشه

گلی غومچه مونی داری سری کو

یعــنی کﬞ تﬞ داری بنــیات و ریشه

 

تﬞ حـــلاجــــیره، مستــــیره، اَلالَه

همیشه ســـوزیـره و کیشه خاله

پیـلَـه دریایـْـره و سَــوَلُــــــونی تک

نمـــونی تﬞ بَه کــندالـــــون و چالَه

 

یعــنی جانـــــر بَه دنـیا بی قـــراره

یعنی اشـتﬞ وجـــــود اِسته باهاره

یعنی کﬞ استـــیره همیشه باهــار

تیجه ره یـْره، گلی مـــونی، ستاره

و ... ادامه دارد ... . لطفاْ روی "ادامه مطلب" کلیک کنید.


برچسب‌ها: لیثی حبیبی, شعر تالشی, تالشی جنوبی, گویش ماسالی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم مهر ۱۳۹۲ساعت ۶:۲۱ قبل از ظهر  توسط   | 

اشاره: آن چه در پی می خوانید، گفت و گویی ست با شاعر نام آشنای تالش، رسول عليزاده ي ماكلواني كه به همـّت مهندس سيـّد مؤمن منفرد، جوان فرهيخته و پركار شاندرمني، صورت گرفته و پیش از این در هفته نامه ی «شریف» (سال پانزدهم، دوره ی جدید، شماره ی 23) منتشر شده است. (شعر تالشي) 

57117850943268837049.jpg

مقدمه: اوایل دهه ی هفتاد حرکتی بزرگ در عرصه ی مطبوعات تالش ایران به حساب می آید؛ زیرا در این دهه انتشار ویژه نامه هایی برای قوم تالش، باعث بیداری و آگاهی طیف گسترده ای از جوانانِ تالش گردید. این امر موجب شد تا بسیاری از جوانان به محیط پیرامون خود دقت کنند. به معرفی داشته های تاریخی و طبیعی خود بپردازند. آثار ادبی جدیدی را خلق کنند و ادبیات تالشی را از دوبیتی های فولکلوریک تالشی(فهلویات) فراتر ببرند و در قالب های نو، سپید، مثنوی و غزل شعر بسرایند. در خطه ی فومنات شعر تالشی به سمت و سوی سپید و نو گرایش بیشتری دارد و سردمدار این قالب نقی مهرپویا«هَشیوَش» می باشد. رسول علیزاده ی ماکلوانی نیز یکی از این افراد است که در قالب های دوبیتی، غزل، نو و سپید و ... شعر می سراید. تخلص شاعری اش «سراوَش» است و خودش دوست دارد در نشریات اسمش را به صورت (ر.ع. سراوَش) بنویسیم. گهگاه مقالاتی را نیز درباره ی تالش می نویسد. دغدغه ی اصلی او داشتن صدا و سیما برای تالش است. او صدا و سیما را بهترین راه حل جهت معرفی فرهنگ قوم تالش و از بین نرفتن زبان تالشی می داند. نظرات خاصی را با تجزیه و تحلیل های ذهنی اش درباره ی وجه تسمیه و نامگذاری اماکن تالش دارد که امیدواریم به نگارش دربیاورد. آثار خود را به سختی در اختیار جراید قرار می دهد. به علت تأمین مایحتاج زندگی به دور از خانواده در کرمانشاه مشغول به کار می باشد. اگر شما خواننده ی همیشگی مطبوعات تالش باشید حتماً آثار ایشان را در نشریات تالش، بهار تالش، فومنات، نسیم تالش، شریف، ویژه شاندرمن و ... خوانده اید. رسول علیزاده در دومین دوره ی جایزه ی ادبی استاد شفیقی که از طرف ماهنامه ی تالش و شهرام آزموده برگزار گردید با شعر «پونوسی بندی پونو» به عنوان نفر دوم انتخاب شد. در مجموعه ی شعر با شاعران تالش به کوشش یاسر کرمزاده نیز آثار ایشان به چاپ رسیده است. در ضمن در سال 1385 با همکاری ماهنامه ی تالش، ضمیمه ی شماره ی 24 آن نشریه ویژه نامه ای برای تالشان فومن به کوشش محمد مرتاضی و با همکاری رسول علیزاده به چاپ رسید که در آن موقع بسیار مورد توجه قرار گرفت. در اين شماره گفتگویی را با این شاعر و محقق تالش انجام داده ایم که با هم می خوانیم:

شریف: لطفاً خودتان را برای خوانندگان شریف معرفی بفرمایید.

     رسول علیزاده ی ماکلوانی هستم، متولد سال 1347، متأهل و دارای دو فرزند، میزان تحصیلاتم دیپلم و شغلم آزاد می باشد.

شریف: نظر شما درباره ی شعر چیست؟ به عبارت دیگر شما چه تعریفی از شعر دارید؟

     شعر یعنی بیان دلْ گفته های خود و دیگران به کوتاهترین و بهترین روش ممکن. و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: رسول عليزاده, گفت و گو, شعر تالشي, تالشي جنوبي, سيـّد مؤمن منفرد
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم مهر ۱۳۹۲ساعت ۷:۲۴ قبل از ظهر  توسط   | 

«ناجه»

خـَیـلی وَختَـَـــه باهــــاري دیـل گِرييـَه

پـایـیــــزي غـــرصـَه چﬞ  دوشي پـِرييـَه

نِـبی  پـایـیـــــز مﬞ نـَه هَمـــسایَه ببی

خشـــــکـَه  دار چـمﬞ سَری سایَه ببی

واسِـه آفـتـــــاوی چــــمﬞ  دَس آرَسی

دیل واسِه مَنـگی نـَه هَر شَوْ بخسی

وَلی چﬞ  فایـْـــدَه کﬞ  ناجَـــه چـمﬞ  شن

تا کﬞ  خــوا جـان بیگِـــرﬞ، گـِــرﬞن کشن

دِه نِـخــــوام بـاهـــــــاری مَـــردِه بوینم

بـــــرَمِـــه سـیـیــــا دَکــــــــَرْدِه بـوینم

خـــوام هَـنی بلـبــلی خــونـدِه بمَسم

خـــردَنــون دَس کیـــــلا ژَنـــدِه بمَسم

نِــزونـــوم دَشت و دومَــن گُل پِـِــرومَه

بلبلِن  شان بســــازن هَـــــر جا خومَه

نِـــزونـــوم شـــومْـنـَــه کـــــرا لـَلـَه ژَنﬞ

بَـنــــدی سَــــــر سَـــــوزَه و اَلالـَه ژَنﬞ

خـــوبـا  بلــبـــل بــوخــونی داری کـَفا

جَنـگَــلی گـــوش مَمَــسـی دازَه صتا

ای دَفـَـــه ده نـاجَــه دارم کﬞ  خــــدا

بـاهــــاری پـیـگِــــرﬞ  با چَـمَـــه ســـرا

و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: حسين رضايي, شعر تالش, تالشي جنوبي, گويش صومعه سرايي
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم مهر ۱۳۹۲ساعت ۶:۵۱ قبل از ظهر  توسط   | 

مهندس سيـّد مؤمن منفرد

علی (اشکبوس) اسرارپوش در سال 1335 در بازار جمعه شاندرمن متولد شد. خودش می گوید: در اول ابتدایی مسجدی و اولین نوحه خوان مسجد شاندرمن بودم و در ماه محرم به تعزیه خوانی می پرداختم. در اوان کودکی مؤذن مسجد بودم و  تابستان که هیچ کس در بازار شاندرمن نبود و کسی جرئت عبور از کنار قبرستان و مسجد را نداشت، بدون توجه به این مسائل به مسجد رفته و اذان می گفتم و نماز می خواندم. جایگاه خوبی در دیدگاه مردم پیدا نموده بودم و به این ترتیب شخصیت من شکل گرفت.

     ایشان پس از تحصیل در شهر خود، شاندرمن، به استخدام ارتش درآمد و دست سرنوشت او را به شهرهای دوردست فرستاد. دوری از وطن و غربت، مسائل شغلی و گرفتاری های خاص آن موجب شد تا تراوشات فکری خود را با زبان شعر بیان نماید. اولین اشعار خود را در سال1351 به زبان تالشی و در سال 1353 به زبان فارسی سروده است. با مطبوعات نیز همکاری داشته و چند سال مفسر سیاسی روزنامه ي کیهان بوده است. علاوه بر شعر، در کارهای نمایشي، مقاله نویسی و... نیز فعالیت نموده و در موارد متعددی مقام نخست را در اين زمینه ها کسب کرده است. بین سال های 1368 تا 1372 در انجمن شعر و ادب خرم آباد، فعالیت چشمگیری داشته که حاصل تلاش ایشان و دوستانش موجبات پیشرفت فرهنگی و اجتماعی هر چه بيشتر استان لرستان را فراهم ساخت. در اواسط دهه ي هفتاد به موطن خود، شاندرمن، برگشت و از ارکان اصلی انجمن شعر و ادب ماسال و از افراد تأثیرگذار در تشکیل انجمن شعر و ادب شاندرمن گرديد. به علاو زمینه ساز و مجری دو همایش بزرگ «شب شاعران تالش» در شاندرمن شد.

     وي به زبان های تالشی، گیلکی، تاتی و فارسی شعر می سراید و طنز پرداز بسیار ماهری است که با زبان نیشدار و شوخ طبعی خود مشکلات جامعه را بیان می کند. یکی از نوارهای کاستی که در اوایل دهه ی 70  با عنوان «ستار و سرکار» از ایشان پخش شده بود، هنـوز وِرد زبان هاست و علاقمندان و هنردوستان منتظر انتشار آثار دیگری از ایشان هستند؛ آثاري  که عمدتاً آماده ي چاپ و نشرند. ناگفته نماند كه آقای اسرارپوش در زمینه ي موسیقی، به خصوص نواختن ساز سنتور، نیز متبحر است.1

درباره منظومه ي «ستار و سرکار»:

     استاد در این منظومه ي طنز، با زبانی شیرین و زیبا، زندگی تالشان را در بیش از 50 سال پیش در منطقه ي شاندرمن به تصویر کشیده است. چنان كه اشاره شد، این منظومه در اواسط دهه ي هفتاد به صورت کاست به بازار آمد. به نظر نگارنده نیاز است منظومه ي « ستار و سرکار» استاد اسرارپوش، منظومه ي «خندیله پِشت» زنده یاد استاد فرامرز مسرور ماسالی و منظومه ي «شالَه را» استاد علی عبدلی نیز به مانند منظومه ي «فَقره بَندَلی» استاد مسعود شهبازلی و منظومه ي «خس و خَسار» استاد ابراهیم خادمی ارده، از دید جامعه شناسی بررسی و تحلیل شود؛ چيزي که از عهده ي نگارنده خارج است. امید آن مي رود كه  مدرسان دانشگاهی چون دکتر حسین محمدپرست به این موضوع مهم بپردازند؛ چرا که امری ضروری و بسیار مهم است و به این مجموعه ها اعتبار علمی و هنری بیشتری می بخشد.

برخي از برجسته ترين ويژگي هاي منظومه:

     1ـ به تصویر کشیدن «سه موضوع» با زبان طنز و با مهارت بسیار بالا.

     2ـ استفاده از سه زبان تاتی، تالشی(تالشی شاندرمنی) و فارسی. در واقع حُسن کار استاد در این است که به زبان حال مردم شعر می سراید و کلمات را طوری در شعر به کار می برد که خواننده به راحتی می تواند آن دوران و آن موضوع را در ذهن خود تداعی و مجسم نماید و با آن رابطه ای قوی برقرار كند. و ... ادامه دارد ... . لطفا روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: معرّفي آثار, شعر تالشي, تالشي جنوبي, اشكبوس اسرارپوش, سيـّد مؤمن منفرد
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه یازدهم مهر ۱۳۹۲ساعت ۳:۳۱ قبل از ظهر  توسط   | 

نومـِن بـَمـَنـْدين»

بـَمـَـــرديم اﬞم جگا بـَنـــــدون، كــومــــون را1

دَرَنـْجـَه ويشـَه مون خشــكـَه چــومـــون را

الاش، مـــازﬞ، وَن و باسـْــكـَم كييا شــين؟!

لــــونه ني گـَنـْــز و پـــــرزَه، كـوكـومـــون را

سيـيـا پـِتـْـــــرك بجـــــارِه2، لـَــوْلـَه وخـتــه

اسـْــرگــم ني دَكـَم خشــكه جــومـــون را

كييا را ام غـمــي دسـتــون3 پـِگم ســـر؟!

چـَمِـه مْ آبيـن خـــونـَه قـَـــــدْرَه تــومــون را

دَمَــش دريا، نهـنـگـــــــــون را نچـيـــــــريم

بَمَــش بازار، مـَـلـَـــــــــرْزون را، دومـــون را

پـِدَشـْتـيــم آســبــوني، بالـِه مْ ياد آرْمــين

آلاوﬞستـيــم چـَـمــــــون عطـرَه بــومـــون را

چاكون نومـِن4 بـَمـَنـْدينـَه، «هيچ» اﬞم شـَوْ

بـَمـَـــرْدي تالــشـــــون مـَنـْدَه نــومـــون را

 

ترجمه ي فارسي:

     براي قله ها و كوهستان هاي اين ديار مي ميرم5

     [و نيز] براي چوب هاي خشك جنگل هاي مجروح اش.

     [درختان] «راش، بلوط، زبان گنجشك و افرا» كجا رفتند؟!

     و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: فريدون اميررضواني, شعر تالشي, تالشي مركزي, گويش اسالمي
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و نهم شهریور ۱۳۹۲ساعت ۱۶:۴۴ بعد از ظهر  توسط   | 

استاد «رحيم قاسمي گيلاندهي» كه از خوانندگان قديمي و صاحب شيوه در موسيقي تالشي و از هنرمندان مشهور ساكن اسالم بود، بعد از مدت ها تحمل بيماري، بار سفر بربست و از ميان ما رفت.

     او متولد 1316 خورشيدي و ساكن روستاي «قاسم محله ي لمر سفلي» بود. اجراهاي موفق وي در برنامه هاي راديو گيلان در سال هاي پيش از انقلاب، خاطراتش را براي هميشه در اذهان ماندگار كرده است.

     استاد قاسمي از چندي پيش به خاطر بيماري قلبي در بيمارستان بستري شد و بعد به دليل سكته ي مغزي هوشياري خود را از دست داد. سرانجام در ساعات پاياني روز يك شنبه 27/5/92 جان به جان آفرين تسليم نمود و در بامداد روز دوشنبه در قبرستان «سه كوله كش» روستاي قاسم محله به خاك سپرده شد. درگذشت آن هنرمند بزرگ را به خانواده و بازماندگان ايشان و اهل هنر و قلم تالش تسليت مي گوييم.

     شعري را كه در پي مي خوانيد، فريدي در آغاز سال هزار و سيصد و هشتاد و پنج خورشيدي براي استاد سروده است:

«خيف»

جـــوري1 لـَلـَه ســـتا وا: جان، رحيم جان!

اسـالـمْـــجـَه هـــــوا وا: جان، رحيم جان!

دييـَـــرْمــاز الـمـاســي2 چتـي سـَــري كا

غـــريـبــه پايْــــزَه وا، وا: جان، رحيم جان!

و ... ادامه دارد ... . لطفاْ روی "ادامه مطلب" کلیک کنید.


برچسب‌ها: استاد رحیم قاسمی, آرمين فريدي, شعر تالشي, تالشي جنوبي, گويش آلياني
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه پانزدهم شهریور ۱۳۹۲ساعت ۱۴:۲۳ بعد از ظهر  توسط   | 

صادق قلي خان (صادق خان/ محمد صادق) مشهور به بيوك خان يا بيخان و متخلص به «صدقي»، فرزند علي قلي خان تالشدولابي پونلي و برادر حسين قلي خان (حاكم تالشدولاب در سال هاي بين 1240- 1220 هـ.) است. از منابع اندكي كه ذيلاً به آن ها ارجاع داده ايم1، چنين برمي آيد كه وي در عصر قاجار مي زيست؛ هر چند كه تاريخ ارايه شده در اين منابع خيلي روشن و دقيق نيست2.

     به هر روي ...، صدقي با اين كه فرزند حاكمي نيرومند بود و در خانداني خاني نشو و نما يافته بود، عملاً راهي ديگر رفت و در مقام عارفي فرهيخته، به دور از دغدغه هاي حكومت و خان سالاري، روزگار خود را به عبادت و مطالعه و پرداختن به شعر و ادب گذراند.

     تا جايي كه مدارك به دست آمده ي موجود نشان مي دهد، او نخستين شاعر تالش است كه به زبان مادري خود اشعار فراواني سروده است. ديوان اشعار فارسي او به نام «برگ سبز» با مقدمه اي مفصل و به خط خود شاعر تا چند سال پيش بين عده اي دست به دست مي گشت، ولي متأسفانه اكنون ظاهراً گم شده است. گفته ها حكايت از آن دارد كه شخصي به نام «ج. ن»3 مدتي آن ديوان را پيش خود داشته و گويا هنوز مقدمه و بيست غزل رونويس شده اش را در اختيار دارد و از آن در پايان نامه ي ليسانس خود بهره برده است.

     صدقي در ديوان خود اشاره نموده كه از مريدان سلسله ي نقشبندي و مشخصاً مريد شيخ سراج الدين نقشبندي است. از اين رو به حاج محمود كردستاني، يكي از خلفاي شيخ سراج الدين كه براي هدايت مسلمين منطقه به تالش آمده بود، دست ارادت داده است.

     ظاهراً اين شاعر تالش زبان دوره ي قاجار در سال 1286 هـ. وفات يافته و در ييلاق رِنـَه (رينه) از توابع رضوان شهر به خاك سپرده شده است. تاريخ وفاتش را به شعر بالاي مقبره اش نگاشته اند.

     و ... اينك چند نمونه از سروده هاي تالشي ايشان:

زنـخـــــدانـــر چــه زمــــزمي نشــانه4

بـــرَه لـِـــــر عــــــــرفـــاته بي بهـــانه

حــجـــــــرالاســـوده خالـــر ديمـي كا

صـفــا و مــــروه پيشــونـيــــر ميـــانه 

 

كـِنـَه5 بيمــاره چشلون خسته ايم از

زنجـيـــرﬞ  زلـفـــونـش پابســــته ايم از

به هيچــي نـَه مْ عــلاقه مـنـدَه نييه

تا كﬞ  يار اشـتﬞ دوم دَگـْنـسته ايم از

و ... ادامه دارد ... . لطفاً روي "ادامه مطلب " كنيد.


برچسب‌ها: صدقي پونلي, معرفي شاعران تالش, شعر تالشي, تالشي مركزي, گويش پونلي
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه دهم شهریور ۱۳۹۲ساعت ۱۸:۵۰ بعد از ظهر  توسط   | 

اَزیمـَـه تالــــــشـــی خـاکــی وَرَثــــه

ای چِـِــمم ایسبیــيـه رو، ای اَرَسَــه

چَــــدَه بی بیگــــونـَه طـَنـَه بَـــــرﬞم اَز

سـَسـم ناجـَه نـَه شـَـه دنیـا دَرَسَـه



تالــــــش، اشـتﬞ کاوَه دریا را مِــــرﬞم

اشـتﬞ بَنـد و ویشـَه، ســــرا را مِــرﬞم

عجب رَنگی، خـــــدا ژَنــده بَه گیریَه

اشــتﬞ جنــگلی سـوجـَه وا را مِــرﬞم



سیيا شـَوون بـِه مﬞ کو ویگـِه تالـــش

غم و غـرسَه دیلی کو پیگِه تالـــش

سـَس و اَســـرگ اَگـه یَنــدی آلکــن

 لـوک و چـِمی اَوون کو جیگِه تالــش 



یَکـَـه بلــنـــدَه اَلاشـیــــــرَه تالــــش

اَرَسی نـَه تا دریا شـیــــرَه تالــــش

تﬞ تَنخا پَس نییـَـــرزﬞم اشتﬞ قــربون

چمﬞ گوشت وخون و خاشیرَه تالـش

 و ... ادامه دارد ... . لطفا روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: اكرم كرمزاده, شعر تالشي, تالشي جنوبي, گويش آلياني
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه یکم شهریور ۱۳۹۲ساعت ۱۸:۵۳ بعد از ظهر  توسط   | 

«سغـَه دار»

سـغـــه دار، اورو - ســبا تﬞ  كـو نِمونو اي پوئـَه

كـــونـَـه كــــو تﬞ دَوﬞرﬞن، تﬞ دَچيــنن كــوئـَه كوئـَه

خــوان تﬞ كــو دﯢمــه بسـازﬞن دازي را تـَــوَري را

چـِـم نِـــدارﬞن كﬞ بـوينــن تﬞ و دازيـشــون سوئـَه

تاوْ دَلـَــكـَه يْنـَـه كــرا سغــه دارون ريشـه ژَنن

اﬞم روزون چومْني پـِسندييَه شونـَه چَوون روئـَه

اﬞشتﬞ سـَــوْزَه سـَـري وا بَرْدﬞشه آخر سغه دار

دَخـَنيــستـَه هَمَـه جا اﬞشتﬞ گف و اﬞشتﬞ لوئـَه

هـَـدَه شـان داز پيگـِرﬞن و هـَدَه شان دار دَوﬞرﬞن

پـِـرام اﬞشتﬞ شي هـَني اﬞشتﬞ پا مالـَه كﬞ نوئـَه

 

ترجمه ي فارسي:

     درخت آزاد، امروز- فردا از تو [چيزي به اندازه ي] يك پايه [حتـّي] باقي نخواهد ماند؛

     از بيخ و بن تو را خواهند بريد و شاخ و بالت را پشته پشته روي هم خواهند چيد.

     مي خواهند از تو براي داس و تبر دسته بسازند.

     چشم ندارند تو را ببينند و داس را خود تيز كرده اند.

     با عجله و دست پاچگي دارند ريشه ي درختان آزاد را مي زنند؛

     انگار اين روزها روده ي آن ها را از هم گسسته اند (پرتحرك و سرگردانند)

     و ... ادامه دارد... . لطفا روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.   


برچسب‌ها: سجاد رحماني, شعر تالشي, تالشي جنوبي, گويش ماسالي
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم مرداد ۱۳۹۲ساعت ۱۳:۱۰ بعد از ظهر  توسط   | 

سيـّد سعدي، فرزند سيـّد جلال و معروف به صدر جلالي، يكي از شاعران معروف و بديهه سراي تالش است كه حدود سال 1274 در «قله كول» (قلعه كول وشمه سرا) ماسال، چشم به جهان گشود. وي به خاطر طبع شاعري و بديهه سرايي، مورد توجه خاص و عام بود و همه از مصاحبتش احساس لذت و شادي مي كردند. اشعاري كه در منطقه به صورت سينه به سينه از او نقل مي شد، از جذابيت خاصي برخوردار بود و از وضعيت اجتماعي و سياسي عصر شاعر، حكايت ها داشت. شوربختانه  اينك از آن همه سروده ي زبانزد، چيز چنداني در دست نيست. آن چه هم كه در خاطر معمرين منطقه بر جاي مانده، ابياتي پراكنده و عمدتاً مرثيه است كه به علت دخل و تصرف هاي بي رويه،‌ از وجاهت حقيقي آن ها به شدت كاسته شده است.

     مرحوم صدر جلالي در سال 1315 دار فاني را وداع گفت و در گورستان ميرمحله ي ماسال به خاك سپرده شد.

     نمونه اي از سروده هاي فارسي ايشان كه ظاهراً ناقص است:

«آقا تب»

      جــان بـه قــربان لـقـايت آقـا تب      

 صـــدر بــادا بـه فـــدايـت آقـا تب

           آقـا تب خـــوب رســــيـدي دادم          

 تــــو پـــــدروار نــمـــــــودي يـادم

      اي خـوش آن دم به زمين افتادم     

 بـارك الله بـه صـفـــــايـت آقـا تب

 

منبع (با اندكي دخل و تصرف):

     نامداران ماسال و شاندرمن، فرامرز مسرور ماسالي، چاپ كادوسيان، ماسال، 1379، ص 182


برچسب‌ها: صدر جلالي, معرفي شاعران تالش
+ نوشته شده در  جمعه یازدهم مرداد ۱۳۹۲ساعت ۱۵:۰ بعد از ظهر  توسط   | 

«الاشه دار»

دَدار اَز چـَـكـَـــه ديـلــــي قــدْقــدﬞ  نه خش نـِكـَرﬞم

شـَخـْتـَه ژَه صخبي ني اشتن دَپش- آپش نـِكـَرﬞم

توركـَه سوكـْلـَه شي وَزﬞم دارَه تكون چيجـَه هـَرﬞم

پـَــر چـَكـَه كـَرْگي شيوار هَيْ بنش- آنش نـِكـَرﬞم

شــونـْـدَه دار از نيـمَــه كﬞ واليــيـَه من كــوري بدَه

اَلاشـَــه داريـمـــه اَز قـــَــزْري را ميـنْ پش نـِكـَرﬞم

اَز يـَكـَــه كــوهـيمَــه، اي عـومْرَه كرا سيلـّـَه گنم

دﬞشـْبـِـنـْــدي گـــولـّـَه زَمــون را دييَه نالش نـِكـَرﬞم

چـمــن اﬞم غـَـريبـــي مـَنـْـدِه مَدييـَس؛ چاره نييـَه

دا نفـــس پـِشــو - ويـرا، پـِشتي بَه تالش نـِكـَرﬞم

 

 

ترجمه ي فارسي:

     من بيهوده دل شكسته را با سرو صداي بي اساس (معركه گيري) خوش نمي كنم

     [و] صبح يخ زده را نيز بر خود نمي پيچم (خودم را در معرض صبح يخ زده قرار نمي دهم).

     به سان قرقاول نر بر بلندترين شاخه هاي درختان مي پرم و از شكوفه ها و جوانه ها مي خورم؛

     مانند مرغي پرشكسته، پيوسته هر جايي نمي نشينم و كز نمي كنم. و ...

لطفاً روي "ادامه مطلب" كليك كنيد.


برچسب‌ها: جبار نوروزي كوره جان, شعر تالشي, تالشي جنوبي, گويش شاندرمني
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۲ساعت ۸:۴۶ قبل از ظهر  توسط   | 

«چوكو آز لول ببوم؟!»

آي هـــوني يـون، گـــولمَچَــيون، آز دﬞيوم

چــول ببي ووتدَن؛ چــوكو آز چول ببوم؟!

سا هـَزو سورون رقم هست، كانه دوم

خــول ببي ووتدَن؛ چــوكو آز خول ببوم؟!

هــاردمــه قـسـم به خـــــدو آز رَسَــــم

كــــول ببي ووتدَن؛ چـوكو آز كول ببوم؟!

آوشــوميم آز، آي سَتينـون، آي چيتــون

شول ببي ووتدَن؛ چوكو آز شول ببوم؟!

هـمــه يْ سَــه شينـه شَكـَيه ام زﬞوون

لــول ببي ووتدَن؛ چــوكو آز لــول ببوم؟!

ناصيــري دورانيم، عــذوب كــش، اسير

يــول ببي ووتدَن؛ چــوكو آز يــول ببوم؟!

 

لطفا روي "ادامه مطلب" كليك كنيد

 


برچسب‌ها: علي ناصر, شعر تالشي, تالشي شمالي, تالشي جمهوري آذربایجان
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه سیزدهم تیر ۱۳۹۲ساعت ۲۰:۸ بعد از ظهر  توسط   | 

فرزاد بختیاری مرکیه

توضيحي كوتاه:مطلبی را که در پی می خوانید،اخيراً در يادنامه ي دكتر عبدلي به چاپ رسيده است. از آن جايي كه در يادنامه، تغييراتي در اين كوتاه نوشته به وجود آمده و خطاهايي بدان راه يافته،اصل آن را كه پيش از اين عيناً براي دبير يادنامه (جناب آقاي حسين صفري سيدآبادي فومني) فرستاده بودم، در اين پايگاه مي آورم تا خواننده ي ارجمند تصور نفرمايد كه نگارنده ي ناچيز پس از شانزده - هفده سال تدريس نگارش و ويرايش و علوم متعلّقه، از «دانش ويرگول - نقطه»بي بهره است!   

 □ □ □

      1- مجموعه ي آثار كهن و نوي موجودي كه به نوعي مي توان درباره ي «سرزمين و قوم تالش» اطـّلاعاتي از آن ها به دست آورد، در يك نگاه به دو دسته ي كلـّي قابل تقسيم اند: الف) آثاري كه مستقيماً به تالش نمي پردازند؛ امّا بنا بر دلايل و مناسبت هاي مختلف، ذكري از تالش نيز در آن ها به ميان آمده است. ب) آثاري كه مستقيماً به تالش مي پردازند و فلسفه ي وجودي آن ها كلـّاً يا بعضاً با مسايل و مباحث گوناگون سرزمين و قوم تالش گره خورده است.

      هر كدام از اين دو دسته ي كلـّي خود به دو دسته ي ريزتر، يعني «آثار مكتوب» و «آثار غيرمكتوب» تقسيم مي شوند.

      2- آن گاه كه از «تالش شناسي» و چند و چون آن به عنوان شاخه و زير مجموعه اي از ايران شناسي سخن به ميان مي آيد، به اجبار سر و كار ما با آثار دسته ي «ب» خواهد بود.

      بي گمان تالش شناسي با نخستين آثاري كه به صورت مشخـّص به شناخت و شناساندن تالش پرداخته اند، پا به عرصه ي وجود گذارده است؛ امّا تعيين اين كه اوّلين آثار مربوط به حوزه ي تالش شناسي دقيقاً كدام اند و به چه «زمان، مكان، اشخاص و زباني» تعلـّق دارند، كار آساني نيست. با وجود تلاش هايي كه در رابطه با كتاب شناسي تالش صورت گرفته، به نظر مي رسد هنوز نمي توان با قاطعيـّت تمام در اين زمينه سخن گفت.

      آن چه در اين خصوص در اختيار داريم بيشتر مربوط به آثار مكتوب دسته ي «ب» است. توضيح اين كه برخي از پژوهشگران و پديدآورندگان منابع معاصر تالش شناسي كوشيده اند تا فهرستي هايي به شكل عام يا خاص از آثار مكتوبي كه مستقيماً به تالش مربوط مي شوند، به دست دهند (براي نمونه ر.ك: مدني،1369؛ عبدلي،1380: 49-36؛ حاجت پور،1383: 34-30؛ رضايتي،1386: 20 - 19)؛ ولي مطمئناً نمي توان ادّعا داشت كه اين فهرست ها همه ي آثار مد نظر را در خود دارند. رسيدن به فهرستي دقيق در اين رابطه و ارائه ي كتاب شناسي كامل تالش، يقيناً به دقـّت، پژوهش و زمان بيشتري نياز دارد.

□ □ □

      3- آثار جناب آقاي دكتر عبدلي عمدتاً مكتوب اند و اكثر آن ها به صورت ويژه به حوزه ي تالش و تالش شناسي ارتباط پيدا مي كنند.

      4- آثار مكتوب مربوط به حوزه ي تالش و تالش شناسي ايشان را مي توان با توجـّه به «نوع نوشته» در چهار گروه جاي داد: آفريده هاي ادبي (آثار ادبي)، ترجمه، تصحيح و تأليفات و تحقيقات (آثار گردآوري شده و پژوهشي). و ... لطفا ً روی ادامه ي مطلب کلیک کنید.


برچسب‌ها: آثار مربوط به تالش, دکتر علی عبدلی, یادنامه ی دکتر عبدلی, فرزاد بختیاری مرکیه
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم فروردین ۱۳۹۲ساعت ۱۲:۵۴ بعد از ظهر  توسط   | 

نشست ادبی مربوط به نقد و بررسی اشعار نقی مهر پویا (هشی وَش) شاعر تالش زبان منطقه ی فومنات، در فرهنگکده ی تالش برگزار شد. در این جلسه که جمعی از هنرمندان، شاعران و محققان تالش حضور داشتند، نخست آرمین فریدی گزارشی از فعالیت های فرهنگکده ی تالش و علت و انگیزه ی برگزاری نشست های نقد و بررسی آثار شاعران تالش زبان، ارایه داد و سپس تنی چند از حاضران در آن نشست، به بررسی سروده های هشی وش پرداختند.

     علی عبدلی از نقی مهرپویا به عنوان یکی از قله های شعر تالشی یاد نمود و داشتن کمال تعهد به زبان تالشی، استفاده ی گسترده از صور خیال، آشنایی عمیق با مسایل و رنج های جامعه و داشتن ذهنی عجین شده با طبیعت تالش را از شاخصه های شعری این شاعر برشمرد.

     فرزاد بختیاری، نقی مهر پویا را شاعری موفق معرفی نمود و متذکر گردید که تعهد به زبان تالشی نباید شاعر را به سویی بکشاند که شعر در ميانه ي انبوه واژه ها ی اصیل و گاه نامأنوس گم شود.

     شهرام آزموده دیگر صاحب نظر حاضر در جلسه، از هشی وش به عنوان شاعری یاد کرد که بیشترین تأثیر را بر شاعران تالش زبان منطقه ي فومنات گذاشته و افزودند به سبب این که این شاعر در جهت  نشر آثار خود تا کنون هیچ کوششی ننموده است، نقد و بررسی جامع سروده هایش امری دشوار است و تأکید نمودند که باید به هر ترتیبی اسباب نشر مجموعه ای از آثار مهر پویا فراهم گردد.

     در مراسم یاد شده، نقی مهر پویا علاوه بر خواندن چند نمونه از اشعار خود، چند تصنیف از ساخته های خود را نيز با نواختن تنبور برای حاضرین اجرا کرد که فوق العاده مورد توجه قرار گرفت. در پایان مراسم از سوی آرمین فریدی، مدیر فرهنگکده ي تالش هدایایی به هشی وش اهداء گردید.

 

منبع: سايت تالشان http://www.taleshan.com/tazeha1.htm


برچسب‌ها: نقی مهرپویا, شعر تالشی, نشست ادبی و نقد شعر, تالشی جنوبی, گويش فومني
+ نوشته شده در  شنبه بیست و ششم اسفند ۱۳۹۱ساعت ۱۷:۲ بعد از ظهر  توسط   | 

چنان كه پيشتر به اطلاع عموم دوستداران تالش و علاقه مندان هنر و ادب رسيده بود، بنا بر رايزني و برنامه ريزي ستاد برگزاري مراسم سالگرد استاد فرامرز مسرور ماسالي و خانواده ي ايشان، قرار بود اين مراسم به تاريخ 29/ 10/ 91 در تالار پيوند شهرستان ماسال برگزار شود؛ امّا عملاً چنين نشد.

     توضيح اين كه: اعضاي ستاد به منظور پيش بردن قانوني برنامه، چند هفته پيش و قبل از هر نوع اطلاع رساني، موضوع را با برخي از مسئولين شهرستان، از جمله مسئول اداره ي فرهنگ و ارشاد اسلامي در ميان گذاشتند. اظهارات اعضاي ستاد حكايت از آن دارد كه در ابتداي امر، مسئول ارشاد ماسال، آقاي نورالله صفرپور ليپايي پيشنهاد كرد تا اين مراسم به خاطر ماه صفر در تاريخ 19/ 10/ 91 ، يعني روز وفات استاد مسرور برگزار نشود و يك هفته عقب بيفتد. اعضاي ستاد پس از مشورت با خانواده ی استاد، تاريخ بيست و نهم را براي اين قصد تعيين كردند تا حرف و حديثي باقي نماند. مسئول ارشاد هم پذيرفت و بعداً فرماندار، اماكن و ديگر مسئولان شهرستان نيز موافقت نموده و مجوز صادر كردند. و ...

     همه چيز داشت طبق برنامه پيش مي رفت كه يك روز مانده به مراسم، زمزمه اي درگرفت مبني بر اين كه يكي از مسئولان ماسال تأكيد كرده به هیچ وجه مراسم در تالار برگزار نشود! اعضاي ستاد و هموندانشان پيگير ماجرا شدند. مسئولين مختلف شهر را دوباره و چند باره ديدند، با برخي از مسئولين استاني تماس گرفتند و ... ؛ ولي متأسفانه هر چه بيشتر كوشيدند، كمتر نتيجه گرفتند.

     چرا؟! ايراد و اشكال كار در چه بود؟! چرا بايد از مراسم سالگرد معلـّم و شاعري كه چهل سال از عمر عزيز خود را صرف آموزش فرزندان اين آب و خاك كرده و براي اعتلاي فرهنگ و هنر و معنويت در اين ديار كوشيده، ممانعت به عمل آيد؟! اين ها و چند ده پرسش ديگر، سؤالاتي هستند كه تا اين لحظه جواب دقيقشان بر كسي معلوم نيست!      

     نيم ساعت مانده به زمان برگزاري مراسم، خانواده ي استاد، اعضاي ستاد و همراهان كه بابت ماجراي پيش آمده غرق در شگفتي و حيرت بودند، پس از تبادل نظر نهايتاً تصميم گرفتند مهمانان و دوستداران استاد را به سر مزارشان راهنمايي كنند. تدارك كار ديده شد. دو جوان به همين منظور جلوي تالار ماندند و مابقي راهي مزار شدند.

     آري! درهاي تالار «پيوند» ماسال بسته ماند؛ اما از وحدت، همدلي و «پيوند» تالشان فرهيخته ذرّه اي كاسته نشد. آمدند؛ مشتاقانه و از سر عشق آمدند؛ از همه جاي سرزمين تالش. آمدند تا ثابت كنند كه «هيچ در بسته و ممانعتي» نمي تواند آتش عشقي را كه در دل هاي آگاه شعله ور است خاموش سازد. 

     جوانان غيرتمند ديارمان دور تا دور مزار استاد كه در زير درختان كاج گورستان تازه ي ماسال تنها و مظلوم واقع شده، صندلي ها را چيدند. حاضران اندك در رديف نخست نشستند و چشم به راه همدلان ماندند. هوا صاف و آفتابي بود. ملايم و لطيف؛ بهاري در دل زمستان! ساعت اندكي از 14 گذشته بود و رفته رفته بر تعداد جمعيت افزوده مي شد: زن و مرد و پير و جوان. از جاي جاي سرزمين تالش؛ از فومن و شفت، از رشت، صومعه سرا و ماسال و شاندرمن، از رضوانشهر، اسالم و تالش و... جاري شدند و رسيدند. يكي يكي، گروه گروه. آمدند و آمدند و آمدند تا تعدادشان به چند صد نفر رسيد. گاه گريه بود و گاه لبخند، گاه گپ و گفت بود و گاه سكوت، گاه شگفتي و حيرت بود و گاه باليدن و نازش ... و ... ادامه ی مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه یکم بهمن ۱۳۹۱ساعت ۹:۱۷ قبل از ظهر  توسط   | 

ليثي حبيبي - م. تلنگر

منظور از «پست مدرن» اگر كار يا آثار(!) همان هایی است که در تهران و شهر های بزرگ با دهن کجی به ادبیات ایران و واژه ها و ساختار زبان فارسی، ادبیات ما را با شارلاتان بازی به لجن کشیده اند، باید بگویم: به قول سعدی بزرگ همان به که عطایشان را به لقایشان ببخشیم.

     من مخالف هنر مدرن نیستم. از طرفداران ادبیات مدرنم. یک جامعه ی ادبی سالم مگر می تواند دارای هنر مدرن نباشد؟! ولی این جماعت شارلاتان بی رحم و بازیگر و بی وطن با جویدن واژه ها و به مسخرگی کشیدن زبان، پشت واژه ی پست مدرن و پسا مدرن و ... مخفی شده اند و دارند بزرگترین ضربه ی تاریخ ادبی ایران را بر پیکر زخمی زبان ملی ما، یعنی فارسی دری وارد می کنند.
     «ریچارد رورتی» که به فیلسوف شورشی در آمریکا مشهور است، در باب این مدرنیسم دروغین و خراب کننده ي زبان می گوید: ما و ژورنالیست ها به این کژی دامن زدیم و آن را پروردیم؛ در حالی که هیچ اصالت فرهنگی و ادبی در آن نیست.
     فیلسوف حالا شورشی آمریکایی زمانی از اولین های همین مدرنیسم دروغین بود و برایش سر و دست می شکست؛ حالا می گوید ما به پیشرفت مدرن و درست ادبیات و سخن بی آنکه بخواهیم خائن بوده ایم. و این در حالی است که در تهران ما عدّه ای برای خود دکان باز کرده اند و واژه می جوند و سر و ته تلفظ اش می کنند و به خیال خود دارند مدرن می شوند. این یک گمراهی تاریخی و ضد میهنی و ضد ادبیات است که بخشی از مردم دارای حس تفنن گرایی، به آن دچارند. زمانی بخش بزرگی از تحصیل کردگان ما با حل جدول به همین بلا دچار شده بودند. دیده بودم که حاضر بودند کار و زندگی را بگذارند و جدول بعدی را که می آید پر کنند! بخشی ازقهوه خانه نشینان مثلن تحصیل کرده و وقت کش، در شبانه روز کارشان همین بود. یک جوری به قمار بازی برایشان بدل شده بود. حالا «زبان جویدن» جای جدول حل کردن سابق را گرفته. این «جوندگان» در تهران برای خودشان رییس و صاحب نظر دارند. یعنی جویده ها و بالا آورده ها را آن اشخاص باید تشخیص دهند که نشخوار درست بوده و یا نه. اگر به آنها بگویی که ریچار رورتی حالا خودش توبه کرده، حتمن خواهند گفت: از راه مستقیم جویدن منحرف شده و خداوند «مدرنیسم دروغین» او را نخواهد بخشید!
     بد بختی بزرگی که این ها دارند این است که مانند بعضی گروه های جادویی در طرفداران خود تعصب ایجاد می کنند. مطالب این جوندگان زبان هیچ ربطی به درد زحمتکشان میهن ما نیز ندارد. گویی آنها در کره ی دیگری زندگی می کنند. آنها جدول خود را با «عشق» حل می کنند. مهم نیست که کارگری، زحمتکشی فکری و یا یدی که حالا بیکار شده بعد از خوابیدن کودکان خود به خانه می رود؛ زیرا نگاه به آن چشمان پرسشگر دل شیر می خواهد، يا چشمان وقيح دزدان سير مي خواهد. و ...
     شاید خوانندگان محترم اين نوشتار بگويند شما که به بی مفهومی و شارلاتانیزم کار این افراد می تازید، چه دلایلی دارید؟ سوالی بجاست. هر چند كه من نمی توانم مثل بعضی شارلاتان های قلمی دقیق بیافرینم - چون فکرم در آن مسیر نیست - ولی تلاش می کنم براي بيشتر روشن شدن منظور و مقصودم نمونه هایی «شبیه» بیافرینم که می توان دو هزار تفسیر و بیش برای هر کدامشان نوشت (گاهی دیده می شود سد ها کامنت پای یک متن دروغين و از سر زرنگ بازی گذاشته شده و حدس زده شده که آن خانم یا آقای محترم منظورشان چی بوده).

     همان طور که نوشتم باید شارلاتان بود تا بتوان دقیق مثل شارلاتان ها آفريد؛ اما به هر حال تلاش می کنم شبیه سازی کنم:

     1- بهار زنگ زد
         دفتر دراز بود
         اشک پریدن گفت
         گفتم پرید اشک
         مادر حَشَنَک خشک شده بود.

         و ... ادامه ي مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم دی ۱۳۹۱ساعت ۱۲:۳۰ بعد از ظهر  توسط   | 

به اطلاع همه ي تالش دوستان و علاقه مندان هنر و ادب مي رساند مراسم سالگرد استاد فرامرز مسرور ماسالي از ساعت 14 تا 18 عصر آدينه ي همين هفته (29 / 10 / 91) در تالار پيوند ماسال برگزار مي گردد. يقيناً حضور پرشور و سبز شما ارجمندان، شادماني روح استاد و اتحاد و همدلي هر چه بيشتر اهالي جنبش تالش را در پي خواهد داشت.

     سروده ي زير با فروتني و خضوع به روان استاد تقديم مي گردد؛ باشد كه بدين وسيله ذرّه اي از زحمات بي شائبه ي ايشان براي اعتلاي فرهنگ و ادب تالش، پاس داشته شود:

 

كـــــوچﬞر كـــــرده زﬞمســتوني كـَشي كو

شيـــره نشتيــره احساسي بـَشي كو

هـــــزارون شَـخــته گـيــنه ديـل و جاني

آلاو˚ پيـــيا اﬞشـتﬞ شـعــــــري وَشي كو

هـــــــــزارون دريـا تيــفــــونـــــون پـِــتاوا

دا مـونــدي آكـــــــرين اﬞشتﬞ چـَشي كو

شيــــــــره دا زﬞنجيلــِن زﬞنجيــل بيگينــن

مَـمــونـــو رسم و راه بش و مـَشي كو

زﬞمســتـــون و شـَــوي اﬞشـكـــوره دا وﬞل

پــِــرا شپ شپ اَوَه سالي خـَشي كو

كـئــوئه آسمــون اﬞشـتﬞ دﬞ چـِـمي ميوه

چيمي تفسيري بي خونده هَشي كو

اﬞشـــتﬞ مكـتــبي كـــو آمــــوتـَـه مـــونه

نـِـبي دَيـاق گـتــه تــرسـي كـَشي كو

و ... ادامه ي مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم دی ۱۳۹۱ساعت ۸:۲۵ قبل از ظهر  توسط   | 

نقد چیست؟

نقد، یکی از روش های مهم به منظور ارزیابی مفاهیم، پدیده ها و داده های مختلف در فرایند تولید و آفرینش است.

     "فوکویاما" اندیشمند پُست مدرنیست در بارهء نقد می نویسد: "نقد، روش بررسی، در فرایند گیرندگی و دهندگی ذهن است که در ارتباط دو سویه با نگرش نقادانه و ماهیت اثر شکل می گیرد." [1]

     اما چیزی که در متن این بحث (نقد چیست)، پیش از همه به آن باید پرداخته شود، توجه به فرهنگ نقد و رویکردهای سازندهء آن است.

     مهمترین نکته یی که در فرایند نقد ضروری پنداشته شده و از شمار رویکردهای سازنده در عرصهء نقد انگاشته می شود، توجه ویژه به فرهنگ نقد و سپس فرهنگ نقد پذیری است:

1- فرهنگ نقد:

     پیش از این که منتقد به نقد داده های مطرح بپردازد، باید به معیارهایی که در بر گیرندهء فرهنگ نقد است توجه داشته باشد. این معیار ها، مشمول روش های زیر است:

     - پرهیز از حُب و بُغض و یکسو نگری

     - جلوگیری از قطعی انگاری در هنگام بررسی

     - بررسی همه جانبه و مبتنی بر ویژگی های مثبت و منفی اثر

     - برهم زدن هنجارهای متعارف و سنتی در حین ارزیابی و ارزشیابی و هنجارشکنی های آگاهانه

     - آگاهی داشتن از تئوری ها و نظریه های جدید در حوزهء نقد و بررسی

     افزون بر این فرضیه های پنجگانه، شمار دیگری از فرضیه های مطرح در زمینهء فرهنگ نقد وجود دارد که برای پرهیز از ملالت و توجه به اصل فشرده نویسی، به همه ای آن موارد، اشاره نشد. و ... ادامه ی مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم آذر ۱۳۹۱ساعت ۱۸:۹ بعد از ظهر  توسط   | 

  «سنگ آوَز»

                                                 الاشـــَه داری ســـا کــو نـشــته بیمه

                                                 هـــزار ناجــه دیلـی کــو کـشـته بیمه

                                                 شـــــوه روزم شــــــوی تــاوی نــدارم

                                                 بی از چنـتــه غــــم و غـــرصه پــدارم

                                                 مﬞ  را نی ساره ای مَنگـه شــــوی کو

                                                 دییــه از مــــردیـمــه درد و تـــــوی کو

                                                 وروشه چـمـــی کــــو ســو منده نییه

                                                 دیلی غــومـچه ســری بــو منده نییه

                                                 نَـــره انجیلی شی من چیــندﬞ شـونه

                                                 چــمــن کــاری دورو نــه ویــندﬞ شــونه

                                                 مﬞ  را مـنـــده اییـــا سـخـت آبـه یه رو

                                                 چمن دیل چــرکیــنه رَخــت آبه یه رو

و ... ادامه ي مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ششم آذر ۱۳۹۱ساعت ۱۱:۵ قبل از ظهر  توسط   | 

دکتر محرم رضایتی کیشه خاله

مرحوم استاد مسرور ماسالی از چهره‌های نام‌آشنا و تأثیرگذار در عرصة فرهنگ و ادبیات تالشی است. فعالیتهای‌ ادبی او به صورت رسمی با سرودن منظومة «خندیله پشت» در آغاز دهة پنجاه شروع شد. این اثر که حاوی نکات ظریف و ارزشمندی از فرهنگ شفاهی قوم تالش است، نقطة عطفی در جنبش ادبی و فرهنگی تالش در دهه‌های اخیر به حساب می‌آید. به تعبیری دیگر، «خندیله پشتِ» مسرور، اولین اثر جدی، مهم و ماندگار تالشی در حوزة ادبیات مکتوب است.

   او در این اثر ارجمند، روایتگر بخشی از خوشیها، غمها، آرزوها و امیدها، و نقشبند برخی خاطرات و آداب و سنن قوم سرفراز تالش است که رشتة پیوند جانها و نماد هویت دیرینة آنها، یعنی گلبانگ شیرین تالشی، قرنهاست که استوار و محکم به حیات معنوی خویش ادامه می‌دهد. آری او «خندیله پشتِ» خود را با دیبای تالشی ‌آراست و زیب و جمال آن را از او گرفت. زیرا خوب دریافته بود که فرهنگ دیرین، زبان دیرین می‌خواهد. به نظرم اگر از استاد مسرور، تنها همین اثر باقی می‌ماند، بر علو طبع و قدرت نظم او کافی بود. پژوهشهای بعدی مرحوم مسرور نشان داد که عرصة توانایی او قلمروی گسترده دارد. او علاوه‌بر انتشار چند دفتر شعر تالشی و فارسی، در حوزة زبان (دستور و فرهنگ) تالشی نیز در قالب چند اثر، توانمندی خود را آزمود.

    مرحوم مسرور از نظر اخلاقی، فردی فروتن، مهربان، نرم‌خو، باگذشت، و در عین‌حال صبور، غیور و صریح‌اللهجه بود. لحن سخنش چون به نظم می‌‌پیوست، باصلابت و مطنطن می‌شد و رنگ حماسه می‌گرفت؛ با کوه و جنگل انس و الفتی داشت و کلیدواژگانش اغلب از راش و راشستان خالی نبود. همگنان را دوست می‌داشت، مخصوصاً اهل فضل و ادب را؛ بر درِ ارباب بی‌مروت دنیا نمی‌نشست. اهل مجامله و تملق نبود. زبان به مدح و ستایش ناکسان نگشود و دُرّ لفظ تالشی را هیچ‌وقت در پای نااهلان و دونان نریخت. نکوهش نیکوان و بزرگان را بر نمی‌‌تافت. حرمت قلم و اهلش را به خوبی پاس ‌می‌داشت. و ... ادامه ی مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه سی ام مهر ۱۳۹۱ساعت ۲۰:۴۳ بعد از ظهر  توسط   | 

                                                            هَشي كرا

                                                            ويشو

                                                            دييرمازه

 

                                                            وَري

                                                            سلنده كو

                                                            آماله

 

                                                            جيره پــِره

                                                            كو سينه كو

                                                            تنخا آدمي

                                                            رييه

                                                            وَري ديلي

                                                            كارييه

                                                     و ... ادامه ی مطلب ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و دوم مهر ۱۳۹۱ساعت ۱۶:۳۹ بعد از ظهر  توسط   |